Category Archives: Ervaringen

Op 15 april 2011 werd de bevrijding van het concentratiekamp Bergen-Belsen herdacht. Mirjam Krieg verbleef als meisje van elf jaar, samen met haar zusje, vader en moeder vijftien maanden in dit concentratiekamp. Als door een wonder heeft het hele gezin … Lees verder…

Op zondag 31 januari 2010 heb ik met mijn vrouw een bezoek gebracht aan het Holocaust memorial in Berlijn. Wat tijdens hevige kou en sneeuwval een kort bezoek had moeten zijn, draaide uit op een heel interessante morgen met de nodige emotie. Het Holocaust memorial is een gedenkmonument en museum ter nagedachtenis voor alle in Europa omgebrachte Joodse burgers. Aan de buitenkant bestaat het memorial uit een woud van betonnen pilaren van verschillende afmetingen en hoogte. De omvang en de leegte van dit betonnen woud is indrukwekkend en staat symbool voor de enorme omvang van deze misdaad en de kilheid waarmee de nazi’s de Endlösung hebben uitgevoerd.

Als je de trap afdaalt naar het museum wordt je chronologisch meegenomen naar de opkomst en ontwikkeling van het nazisme en het antisemitisme dat daarmee gepaard ging. De collectie en de ordening van gegevens is indrukwekkend, net als het beeldmateriaal. Wat dit museum extra indrukwekkend maakt is het feit dat de slachtoffers hier een gezicht krijgen. Niet zomaar het gegeven dat er ruim zes miljoen Joden zijn vermoord, maar Joodse families waaronder uit Nederland die gevolgd worden door de tijd. Er is aandacht voor de geschiedenis van deze families en hoe hun burgerrechten door de nazi’s steeds meer beperkt en tenslotte afgenomen werden. Veel gebeurtenissen worden gestaafd met orginele documenten, brieven aan familie, kampadministraties en getuigenverslagen. Verder is er een maquette van een vernietigingskamp, waarbij je kunt zien dat dit echte doodsfabrieken waren en hoe dat in zijn werk gaat. De rode draad is toch wel, dat de slachtoffers hier echt een gezicht krijgen. Een gezicht dat wij in ieder geval nooit meer zullen vergeten. Kortom als je geïnteresseerd bent in de geschiedenis van de Jodenvervolging, is het Holocaust memorial in Berlijn een echte aanrader.

Ik ben geboren op 13 mei 1944 in Haarlem, ondergedoken, stiekem bij mevrouw M. Janssen, Zijlweg 198. Zij was directrice van een kraamkliniek genaamd prinses Beatrix. Ik heb 62 jaar niet bestaan bij het geboorte register, mijn vader heeft mij in 1948 pas opgegeven, maar nu blijkt dat Mevr. Janssen mij op 12 juni met machtiging van de officier van justitie ook had opgegeven. Ik denk dat zij gehoord had dat wij waren opgepakt.

Mijn ouders Margaretha Schoemaker-Lisser en M. Schoemaker woonde in Amsterdam, maar zijn op een gegeven moment ondergedoken in Haarlem. Mijn zuster zat ondergedoken in Den Haag, mijn broer Alex is meegegaan naar Haarlem. Beide ouders zaten in het verzet, ondanks dat mijn moeder joods was, mijn vader niet.
Zij zijn gaan wonen aan het Zuider Buiten Spaarne 164 of 167. Zover ik weet zaten bij mijn ouders ook mijn oma Vogeltje Lisser-Cohen, mijn oom Meijer Lisser, mijn tante Greet LIsser-Bloemendaal en een nicht Greet Polak en verder weet ik het niet.

Op 30 mei zijn mijn ouders met mijn broer en mij gaan wandelen en zijn toen in de Gierstraat opgepakt. Tegerlijker tijd zijn ze het huis binnengevallen en zijn de andere ook opgepakt.
We hebben een paar dagen op het politiebureau gezeten, zijn toen naar de Koepel gevangenis overgebracht en zijn daarna op transport gezet. Mijn vader naar Vught en de rest naar Westerbork.
Mijn moeder is meteen in de strafcel terecht gekomen omdat ze joods en verzetstrijdster was. Mijn broer was toen 5 jaar en kan zich nog herinneren dat hij een tijd met mij heeft rondgelopen en toen kwam een mijnheer ons halen. Wij hebben beide de oorlog overleeft.

Mijn moeder is via Auschwitz naar Flossenburg gegaan en is daar vergast. Mijn vader heeft 5 kampen overleeft maar heeft tot aan zijn dood bijwijze van spreken oorlog gevoerd. Mijn oma, mijn oom Meijer en mijn nicht Greet zijn niet terug gekomen.
Ik hoop dat u genoeg heeft aan dit verhaal, en u bent altijd welkom hier. Ik heb heleboel papieren thuis.

Met vriendelijke groeten Sonja

Na mijn onderduiktijd in Haarlem – mijn ouders hadden als zo velen de oorlog niet overleefd – werd in opgenomen in het gezin van mijn vaders oudste broer in Amsterdam.
In de zomervakantie van 1948 ging ik met mijn nichtje Eefje logeren in Jozeboko te Wijk aan Zee. Wij waren toen beiden 8 jaar oud.
Jozeboko is een afkorting voor ” Joodsche Zee en Bosch Kolonie”, want het huis dateert van voor de oorlog, vandaar de oude spelling.
Het stond midden in de duinen en het was voor stadse bleekneusjes heerlijk om in de frisse zeelucht te verblijven.
Het was een erg groot huis, dat het gehele jaar open bleef, maar in de zomer logeerden er soms wel 80 kinderen en dan hadden we het erg gezellig met elkaar.

Op de begane grond was een enorme eetzaal die grensde aan de keuken.
Tussen de middag werd warm gegeten. Ik was een zeer slechte eter en had de nare gewoonte om het voedsel meteen nadat ik het had doorgeslikt weer terug te geven.
Dit werd de leiding te gortig en na rijp beraad werd besloten, dat ik net zo lang aan tafel moest blijven zitten totdat ik de smurrie die ik terug in mijn bord had gespuwd weer had
opgegeten! Bah, maar… het heeft wel geholpen want na die akelige ervaring at ik mijn
bordje leeg zonder over te geven.

Op de bovenetage waren de jongens en meisjes slaapzalen en een paar kleinere kamers voor de leiding.
Rondom het huis liep een grote tuin vanwaar je meteen de duinen in kon lopen.
Als het weer het toeliet gingen we naar het strand waar op een afgebakend stuk een grote keet was neergezet.
In deze keet aten we dan gezamenlijk en … er werd ook gebensjt, want de Joodse Riten werden goed in ere gehouden.
Dit was voor mijn nichtje en mij een heel fijne ervaring want thuis werd aan Joodse tradities niet veel gedaan.
Na de zomervakantie gingen de meeste kinderen naar huis terug.
Met nog een paar kinderen bleven mijn nichtje en ik in Jozeboko achter, omdat mijn tante graag van de mogelijkheid gebruik maakte om wat langer tot rust te komen.
Wij gingen dus in Wijk aan Zee naar school.
Ik herinner me goed meester Wortelboer uit de derde klas.
Na enige tijd op school te hebben gezeten kreeg mijn nichtje veel last van heimwee en ze mocht terug naar Amsterdam.
Ik bleef alleen achter en had het daar erg moeilijk mee.
Gelukkig was ik er niet helemaal alleen. Ik herinner mij nog goed dat ook Johnny Slier, Loeti Vischraper en Joop van Praag mijn lotgenoten waren.
Tijdens de herfst- winter en paasvakantie liep het huis weer vol met kinderen en werd het weer gezellig.
Ook mijn nichtje kwam terug en we verheugden ons op Seideravond.
Helaas kreeg ik vlak voor Pesach hoge koorts en moest in bed blijven.
Daar lag ik dan, alleen op die hele grote slaapzaal!
Gelukkig kreeg een van de leidsters medelijden met mij en haalde mij op Seideravond,
dik ingepakt om de anderen niet aan te steken, naar beneden.
Zo werd het toch nog een fijne Pesach.
Toen mijn nichtje na de vakantie weer naar huis ging, liet ze mij verdrietig achter.
Ze had erg met mij te doen en heeft haar ouders gevraagd of ik ook weer naar huis mocht komen.
Terug in Amsterdam, bleek ik een jaar achter te lopen bij mijn klasgenoten en dus werd ik terug geplaatst naar de tweede klas.
Dat was een bittere teleurstelling!
In latere vakanties zijn mijn nichtje en ik niet meer in Wijk aan Zee geweest, omdat mijn oom en tante vanaf 1949 een vakantie huis in Zandvoort hebben gehuurd.
Erg spijtig hebben we dat beiden niet gevonden!

Lex Pront.